“Mày phải bắt đầu với 2 giây trước.” “À, lần này 5 giây.” “Không được, khoảng 4.” “Phải giảm tốc độ…”

Mình đứng ngoài nghe 4 đứa học trò cãi nhau ỏm tỏi về… 1 giây đồng hồ.

Luật chơi ORC–APC quy định: 30 giây đầu tiên của mỗi trận, robot phải hoạt động hoàn toàn tự động, không có sự can thiệp của người điều khiển. Tụi nhỏ phải lập trình một chuỗi lệnh liên tục: chạy thẳng, đẩy vật nhẹ, lùi, quay phải, tiến lên, đẩy vật nặng.

Đây là một bài toán phức tạp. Tụi nó phải tính toán tốc độ bằng số vòng quay động cơ, tính quãng đường, ước lượng lực đẩy và canh chuẩn thời gian. Chỉ cần một thông số lệch, toàn bộ chuỗi sẽ phải tính lại từ đầu. Mỗi lần thử nghiệm là một lần phải cặm cụi dựng lại bóng, sắp lại đồ đạc trên sân. Cứ thế lặp đi lặp lại.

Mình thấy thương tụi nó cực quá, bèn đem đề bài nhờ AI viết code giùm. AI viết đẹp, cấu trúc rõ ràng. Mình hí hửng đem ra nạp vào robot.

Chạy thử. Trật lất.

Giá trị của “Hiện Trường”

Vì sao AI thất bại? Nikhyl Singhal từng chia sẻ trên Lenny’s Podcast về sự hội tụ của các vai trò trong công nghệ, và ông nhấn mạnh một điều mà AI chưa thể thay thế: “being present” — sự hiện diện.

AI có thể tính toán logic hoàn hảo trên lý thuyết. Nhưng nó không ở đó. Nó không nhìn thấy bánh xe trượt đi 2mm vì bụi trên thảm. Nó không cảm nhận được lực đẩy thực tế lên quả bóng. Nó không biết quả bóng lăn lệch hướng.

Chỉ có tụi nhỏ — những người đang trực tiếp đổ mồ hôi trên sân — mới nhìn ra những chi tiết đó. Tụi nó quan sát, cảm nhận, và điều chỉnh real-time sau mỗi lần thử sai. Kỹ năng nhận diện pattern ngay tại hiện trường là thứ mà một cỗ máy ngồi trong phòng lạnh không thể nào có được.

AI có thể viết ra một đoạn code đẹp. Nhưng nó không thể đứng ở sân thi và cảm nhận bánh xe trượt đi vài milimet. Đó là công việc, và là đặc quyền, của con người.

💡 Lấy cảm hứng từ: Nikhyl Singhal — Product, Engineering, Design Roles Are Converging, Lenny’s Podcast

Giáo dục thực hành là đưa học sinh ra khỏi mớ lý thuyết khô khan để chạm tay vào thực tế. Khóa học STEM của mình không bắt các em viết code chay. Mình bắt các em mang code ra chạy thử, ngã sấp mặt, rồi tự mình đứng lên sửa lỗi ngay tại hiện trường.