Mình sẽ mô tả một ngày trong đời người lớn “thành công”:

Dậy sớm. Đi làm. Về muộn. Ăn tối. Xem TV. Ngủ. Lặp lại. Cuối tháng nhận lương. Cuối năm được thưởng. Mỗi năm thêm một dòng trong CV.

Không có gì sai với bức tranh này. Nhưng Paul Millerd — tác giả cuốn The Pathless Path đã bán hơn 40,000 bản — hỏi một câu đơn giản:

“Bạn đang CHỌN sống như vậy, hay bạn đang sống theo… mặc định?”

“Default Path” — Con đường mặc định

Paul gọi nó là Default Path — con đường mặc định. Mỗi nền văn hóa có một phiên bản khác nhau, nhưng script thì giống:

Học giỏi → Tốt nghiệp → Công việc tốt → Lương cao → Mua nhà → Kết hôn → Có con → Nghỉ hưu.

Và trong phạm vi công việc: đi làm liên tục, mỗi ngày, suốt cả đời người lớn.

Không ai bắt bạn đi con đường này. Nhưng mình đã đi nó 25 năm mà không nhận ra mình đang đi.

Mình ra trường, vào trường dạy, kết hôn, có con. Check, check, check, check. Mỗi checkbox là một cột mốc “đúng đắn.” Nhưng Paul hỏi:

“Are you conscious about what you’re actually doing? When people quit their jobs, they forget to fire the manager in their head.”

Dịch: “Bạn có ý thức về những gì bạn đang làm không? Khi người ta nghỉ việc, họ quên sa thải… ông sếp trong đầu.”

Mình chưa bao giờ nghỉ việc. Nhưng mình hiểu “ông sếp trong đầu” là gì. Đó là giọng nói nói rằng: “Nếu mày không bận, mày đang lãng phí.” “Mày phải làm việc 8 tiếng/ngày, ít nhất.” “Nghỉ giữa tuần là lười biếng.”

Ông sếp đó không phải sếp thật. Ông ta là script mà mình đã nạp vào đầu từ năm 20 tuổi và chưa bao giờ update.

Thí nghiệm 3 giờ

Paul đề xuất một thử nghiệm đơn giản đến mức mình nghi ngờ nó:

“Take three hours during a workday. Has to be during a workday. Block off your schedule, sneak out. Go for a walk without a destination or do something from your childhood that you used to do all the time. And just pay attention: what is emerging?”

3 giờ. Trong ngày làm việc. Không làm gì cả. Chỉ đi bộ hoặc làm thứ gì đó từ thời thơ ấu.

Mình đọc và nghĩ: “Ai mà dám làm vậy?”

Rồi mình nghĩ thêm: “Tại sao mình KHÔNG dám?”

Paul nói: hãy chú ý xem bạn cảm thấy thế nào. Bạn có cảm thấy tội lỗi không? Cảm giác tội lỗi đó đến từ đâu? Nó nói gì về cách bạn định nghĩa “công việc”?

“A lot of people have never really thought about: why do you work? People say money. Okay, that’s fine. But what else? Are you trying to be a good person? Do you see a good person as somebody that works every day?”

Mình thử. Một thứ Tư, mình không có tiết dạy buổi chiều. Thay vì chấm bài hoặc soạn giáo án (như bình thường), mình… đi bộ. Không tai nghe. Không điện thoại. 45 phút.

Kết quả? Mình cảm thấy tội lỗi. Rõ ràng và mạnh mẽ. Cảm giác “mình nên đang làm gì đó productive.”

Nhưng rồi, khoảng phút thứ 30, đầu mình bắt đầu… yên lại. Và một ý tưởng xuất hiện: “Mình muốn viết. Mình muốn chia sẻ những gì mình học được.”

Ý tưởng đó trở thành blog này.

“Pathless Path” — không phải bỏ việc, mà là tỉnh dậy

Paul nói rõ: Pathless Path không có nghĩa là bỏ việc. Bạn hoàn toàn có thể ở lại công việc hiện tại — và vẫn thoát khỏi Default Path.

Cách thức: trở nên CONSCIOUS (có ý thức) về những gì bạn đang làm.

Một người bạn của Paul share:

“Từ cuốn sách, tôi liệt kê 4 ưu tiên trong cuộc sống. Công việc hiện tại đáp ứng 3 trong 4. Giờ tôi biết rằng tôi đang GET 3 thứ mình cần — và tôi thiếu thứ 4. Có lẽ trong 2 năm tới, tôi sẽ thay đổi để có thứ 4.”

Không drama. Không “bỏ hết để sống với đam mê.” Chỉ là: biết rõ mình đang có gì, thiếu gì, và muốn gì.

Paul gọi đây là “remixing your path” — phối lại con đường. Bạn không cần đường mới. Bạn cần remix đường cũ cho phù hợp với bạn BÂY GIỜ, không phải bạn-của-10-năm-trước.

💡 Insight: Bạn không cần bỏ việc để “tìm mình.” Bạn cần dừng lại đủ lâu để nghe mình — rồi quyết có ý thức: ở lại, thay đổi, hay bắt đầu điều mới.

“Ông sếp trong đầu” vs. Bạn thật

Phần mình thấy powerful nhất trong podcast: khái niệm implicit contracts — hợp đồng ngầm mà bạn ký với chính mình mà không biết.

Ví dụ:

  • “Mình phải làm việc từ 8h-5h.” (Ai nói vậy? Có khi nào bạn hiệu quả hơn từ 10h-3h không?)
  • “Phải có mặt ở văn phòng = đang làm việc.” (Có phải bạn productive nhất ở văn phòng không?)
  • “Nghỉ phép = lười.” (Hay chỉ là bạn đang recharge?) Những hợp đồng ngầm này là “ông sếp trong đầu.” Bạn không ký hợp đồng thật với ai — bạn tự ký với mình. Và bạn tự phạt mình khi “vi phạm.”

Mình nhận ra mình có một hợp đồng ngầm cực kỳ mạnh: “Nếu mình không bận, mình không xứng đáng.” Nó khiến mình fill lịch trình đầy ứ, nhận thêm việc, nói “có” với mọi thứ — dù mình kiệt sức.

Phá bỏ hợp đồng ngầm đó là điều khó nhất mình từng làm. Và mình vẫn đang trong quá trình phá.

3 bước “remix” con đường

Nếu bạn muốn thử, đây là cách mình bắt đầu (lấy cảm hứng từ Paul):

1. Liệt kê 4 ưu tiên cuộc sống

Không phải 10. Chỉ 4. Ví dụ của mình: Sức khỏe. Gia đình. Dạy học. Sáng tạo (viết/blog).

2. Chấm điểm: công việc hiện tại đáp ứng mấy phần?

Mình: 3/4. Thiếu sáng tạo. Dạy học tốt, nhưng mình không tạo ra thứ gì mới từ rất lâu rồi.

3. Tìm cách “remix” — không phải thay đổi hoàn toàn

Mình không bỏ dạy. Mình thêm blog. Mình dùng buổi tối để viết thay vì scroll Facebook. Đó là remix — nhỏ, nhưng ý nghĩa.

Default Path không sai. Vô tình Default Path mới sai.

Paul nói hot take cuối cùng:

“My hot take is that we’re ALL on a pathless path.”

Tất cả chúng ta đều đang đi trên con đường không có lối mòn. Chỉ là có người biết điều đó, và có người không.

Người biết sẽ chủ động chọn. Người không biết sẽ để cuộc đời chọn giùm.

Mình đã để cuộc đời chọn giùm suốt 20 năm. Giờ mình đang tập chọn cho mình. Chậm. Ngượng. Sai đôi khi. Nhưng đó là con đường CỦA MÌNH — không phải do “ông sếp trong đầu” vẽ.

Thử thí nghiệm 3 giờ của Paul: ngày mai, trong giờ làm việc, dành 1 giờ (nếu 3 giờ quá nhiều) đi bộ không mục đích. Không điện thoại. Chú ý: bạn cảm thấy gì? Tội lỗi? Tự do? Sợ hãi? Hào hứng? Câu trả lời sẽ cho bạn biết “ông sếp trong đầu” đang nói gì. ☕