Có em học sinh bước đến và nói với mình một câu:
“Thầy ơi, 3 tháng làm robot vừa rồi, em học được nhiều hơn 3 năm ngồi trên lớp. Nhưng giờ giải xong rồi, em lại phải quay về ngồi học thuộc lòng bài cũ. Em thấy… lãng phí quá.”
Mình đứng sững lại. Mình không trả lời được.
Vấn đề không phải là giáo dục STEM chưa tốt. Vấn đề nằm ở chỗ: tụi mình tổ chức một sân chơi hoành tráng mỗi năm một lần, tụi nhỏ bùng nổ, rồi… xong. Giải tán. Mọi thứ lại chìm vào nếp cũ. Những kỹ năng giải quyết vấn đề, tư duy logic, làm việc nhóm bị gián đoạn hoàn toàn. Thói quen vừa mới hình thành lại bị vứt xó.
Xây Dựng Hệ Thống Dài Hạn
Rachel Lockett từng nói về nghệ thuật huấn luyện (coaching) trên podcast của Lenny. Ý cốt lõi là: coaching không phải là một buổi tư vấn chớp nhoáng kéo dài 1 tiếng. Nó phải là một quá trình liên tục. Giống như việc thiết kế lộ trình nghề nghiệp để tránh sự kiệt sức (burnout) — người ta cần những dự án dài hơi mang lại năng lượng, chứ không phải những cái deadline ngắn hạn dồn dập.
Giáo dục cũng y chang như vậy. Thay vì 1 cuộc thi mỗi năm, chúng ta cần một hệ thống.
Đó là lý do mình bắt đầu mang framework SPEC vào lớp học. Mình không làm lý thuyết suông nữa. Mỗi tuần là một bài thực hành nhỏ. Mỗi học kỳ là hai dự án thực tế, tập trung rèn luyện kỹ năng thay vì nhồi nhét kiến thức. Đội robot của tụi mình không phải lập ra chỉ để đi thi rồi giải tán. Nó hoạt động dài hạn.
Câu hỏi của em học sinh ngày đó, mình vẫn chưa thể trả lời một cách trọn vẹn. Nhưng mình đang cố gắng thử nghiệm và thay đổi mỗi ngày.
Mỗi tuần một dự án nhỏ. Mỗi năm duy trì một sân chơi. Và mình hi vọng — một ngày nào đó — sẽ không còn em học sinh nào nhìn mình và nói chữ “lãng phí” nữa.
💡 Lấy cảm hứng từ: Rachel Lockett — When to Coach and When to Just Tell People What to Do, Lenny’s Podcast
Giáo dục không nên là những đợt bùng nổ ngắn ngủi rồi vụt tắt. Xây dựng thói quen học tập qua dự án (Project-Based Learning) là cách tụi mình đang áp dụng để duy trì ngọn lửa tò mò ở học trò.
