Có bao giờ bạn định làm một việc gì đó táo bạo, nhưng rồi lại thôi vì một giọng nói nhỏ vang lên trong đầu?
“Đừng làm, lỡ thất bại thì quê lắm.”
“Mày chưa đủ trình đâu, người ta cười cho.”
“Thôi an phận đi, đang yên đang lành.”
Mình gọi đó là “Tiếng nói của Nỗi sợ”.
Và mình từng coi nó là người bạn tốt. Mình tưởng nó đang bảo vệ mình khỏi nguy hiểm.
Nhưng sau khi nghe Matt Mochary (HLV của những CEO hàng đầu thung lũng Silicon như Naval Ravikant, Sam Altman) chia sẻ, mình mới ngã ngửa:
“Fear gives terrible advice” (Nỗi sợ đưa ra những lời khuyên tồi tệ).
Chuyện đi bán cà phê dạo
Hồi mới tập tành bán Eakar Coffee, mình có ý định mang cà phê đến mời các công ty dùng thử.
Kế hoạch lên xong xuôi. Cà phê đã pha. Xe đã nổ máy.
Nhưng đến trước cổng tòa nhà đầu tiên, mình… quay xe đi về.
Tại sao?
Vì Nỗi sợ thì thầm: “Xuyen ơi, mày là thầy giáo. Đường đường là một giáo viên mà đi tiếp thị từng gói cà phê à? Nhỡ gặp phụ huynh hay học sinh cũ thì chui đầu vào đâu?”
Thế là mình về nhà, uống hết chỗ cà phê đó (và mất ngủ cả đêm).
Nỗi sợ bảo vệ mình khỏi sự “xấu hổ” (tưởng tượng).
Nhưng nó cũng “bảo vệ” mình khỏi cơ hội có được những khách hàng đầu tiên. Nó giam mình trong cái lồng mang tên “Sĩ diện”.
Matt Mochary bảo: “Nỗi sợ luôn vẽ ra kịch bản tồi tệ nhất (Worst-case scenario) nhưng hiếm khi nào kịch bản đó xảy ra. Ngược lại, chi phí của việc KHÔNG làm (Opportunity cost) thường lớn hơn rất nhiều.”
Nỗi sợ và Vùng an toàn (Comfort Zone)
Nỗi sợ thực chất là cơ chế sinh học để giữ bạn ở trong Vùng an toàn.
Thời nguyên thủy, nếu bạn sợ bụi rậm (vì có thể có hổ), bạn sống sót.
Nhưng ở thế giới hiện đại, “con hổ” không còn nữa. “Con hổ” bây giờ là:
Sợ bị phán xét (khi viết blog).
Sợ bị từ chối (khi bán hàng).
Sợ không hoàn hảo (khi ra mắt sản phẩm).
Khi bạn nghe theo Nỗi sợ, bạn sẽ:
Trì hoãn (Procrastinate): “Để mai tính.”
Viện cớ (Excusitis): “Mình bận lắm”, “Chưa đúng thời điểm”.
Làm việc an toàn (Play small): Chỉ làm những gì chắc chắn thành công (và thường là những việc ít giá trị).
Làm sao để “bịt miệng” Nỗi sợ?
Matt Mochary có một phương pháp cực hay mà mình đang áp dụng: Fear Setting (Thay vì Goal Setting).
Mỗi khi Nỗi sợ lên tiếng, mình sẽ lấy giấy bút ra và hỏi vặn lại nó:
Điều tồi tệ nhất có thể xảy ra là gì?
-> Khách hàng từ chối, bảo “Cà phê dở ẹc”.
Nếu nó xảy ra, mình có chết không? Làm sao để khắc phục?
-> Không chết. Mình sẽ cười trừ và hỏi họ thích gu nào để lần sau pha lại. Hoặc tặng họ voucher đền bù.
Nếu mình KHÔNG làm, cái giá phải trả là gì?
-> Mãi mãi không bán được hàng. Eakar Coffee sập tiệm. Mình sẽ hối hận vì đã không thử.
Khi viết rõ ra như thế, “con hổ” bỗng biến thành “con mèo giấy”.
Nỗi sợ chỉ đáng sợ khi nó ở trong bóng tối (trong đầu bạn). Khi lôi nó ra ánh sáng (viết ra giấy), nó mất đi sức mạnh.
Lời kết
Hôm nay, nếu bạn đang chần chừ làm một việc gì đó vì sợ.
Hãy nhớ lời của Matt: “Đừng tin nó. Nó đang lừa bạn đấy.”
Sự trưởng thành nằm ở phía bên kia của Nỗi sợ.
Hãy bước qua nó.
Giống như mình, cuối cùng cũng dám vác cà phê đi mời (và may quá, không gặp học sinh nào, mà lại kiếm được mấy mối khách ruột).
Bạn sợ gì nào? Kể cho mình nghe (hoặc viết ra giấy) nhé.
(Ngày mai: Chúng ta sẽ bàn về cách quản lý thời gian để làm được những việc quan trọng này, dựa trên cuốn sách “Make Time” nổi tiếng. Hẹn gặp lại!)
