Hồi còn đi dạy, mình có một nỗi sợ kỳ quặc: Sợ người khác dạy thay mình.
Mỗi lần có giáo sinh thực tập, mình chỉ giao cho các em ấy mấy việc vặt vãnh như chấm điểm, trông thi.
Còn phần giảng bài “tinh hoa” nhất, mình ôm khư khư.
Tại sao?
Vì mình sợ các em ấy dạy hay hơn mình. Sợ học sinh thích cô giáo trẻ đẹp hơn ông thầy già khó tính.
Sợ mình trở nên thừa thãi.
Tư duy đó đã kìm hãm mình suốt nhiều năm. Mình cứ mãi là “thầy giáo dạy Hóa” cặm cụi, không bao giờ có thể bước lên làm những việc lớn hơn như quản lý chuyên môn hay xây dựng chương trình mới. Vì mình quá bận rộn với việc “giữ ghế”.
Cho đến khi mình nghe Molly Graham (cựu Giám đốc Vận hành của Facebook, Quip, Chan Zuckerberg Initiative) chia sẻ trên Lenny’s Podcast về triết lý: “Give Away Your Legos” (Hãy cho đi những mảnh Lego của bạn).
Hội chứng “Ôm Đồ” (Lego Hoarder)
Molly ví công việc trong một công ty đang phát triển giống như một đống Lego khổng lồ.
Ban đầu, bạn là người duy nhất xếp hình. Bạn xây được một tòa tháp rất đẹp. Bạn yêu nó. Bạn tự hào về nó.
Rồi công ty lớn lên. Có thêm người mới vào.
Phản xạ tự nhiên của chúng ta là gì?
Ôm chặt đống Lego của mình. “Của tôi chứ! Tôi xây nó từ viên gạch đầu tiên mà!”
Chúng ta sợ nếu giao việc cho người khác:
Họ sẽ làm hỏng.
Họ sẽ cướp công.
Mình sẽ không còn quan trọng nữa.
Nhưng Molly bảo: “Nếu bạn muốn xây một cái gì đó to lớn hơn (ví dụ cả một thành phố Lego), bạn BẮT BUỘC phải đưa những viên gạch cũ cho người khác để rảnh tay đi tìm những viên gạch mới.”
Nghịch lý của sự thăng tiến
Đây là điều mình ước gì mình biết sớm hơn:
“Cách duy nhất để được thăng chức là… làm cho bản thân trở nên thất nghiệp ở vị trí hiện tại.”
Nếu bạn cứ ôm hết việc, bạn sẽ trở thành “nút cổ chai” (bottleneck).
Bạn càng giỏi chuyên môn, bạn càng khó lên làm quản lý nếu không biết buông bỏ.
Hãy nhìn lại hành trình làm Coffee của một người bạn của mình.
Giai đoạn đầu, bạn mình tự rang xay, tự đóng gói, tự ship hàng. Bạn của mình rất tự hào vì “cà phê” tự tay làm hết.
Nhưng mỗi ngày, người bạn của mình chỉ bán được 5 đơn. Hết hơi.
Sau đó, người bạn của mình quyết định “cho đi Lego”:
Giao việc đóng gói cho vợ.
Giao việc viết content cho AI (hehe).
Giao việc ship hàng cho Grab.
Ban đầu bạn cũng rất lo: “Vợ đóng gói có đẹp bằng mình không?”, “AI viết có hay bằng mình không?”.
Nhưng nhờ buông bỏ những việc đó, người bạn đó mới có thời gian để đi tìm nguồn hạt ngon hơn, nghiên cứu công thức mới, và… dành thời gian chém gió với các bạn.
Doanh số tăng gấp nhiều lần và người bạn của mình nhàn hơn gấp nhiều lần.
Dấu hiệu bạn cần “Cho đi Lego”
Làm sao biết khi nào nên buông? Molly đưa ra vài dấu hiệu:
Bạn thấy chán: Công việc lặp đi lặp lại, không còn thách thức.
Bạn bị quá tải: Làm mãi không hết việc, lúc nào cũng “bơi” trong deadline.
Bạn trở thành nút thắt: Mọi quyết định đều phải qua tay bạn thì mới chạy.
Nếu gặp 1 trong 3 dấu hiệu trên, hãy tìm ngay một người (hoặc một con AI) và dúi đống Lego vào tay họ: “Của em đây, xây tiếp đi. Anh đi tìm cái khác hay ho hơn.”
Lời kết cho chuỗi 7 ngày
Hôm nay là bài cuối cùng trong chuỗi “7 Ngày Học Từ Lenny’s Podcast”.
Chúng ta đã đi cùng nhau qua một hành trình dài:
Từ việc Dám bắt đầu nhỏ (Ivan Zhao).
Kiên trì qua Khúc giữa lộn xộn (Scott Belsky).
Trao quyền cho Team (Gokul Rajaram).
Học làm Sếp của AI (Julie Zhuo).
Vượt qua Nỗi sợ (Matt Mochary).
Quản lý Thời gian (Jake Knapp).
Và cuối cùng là Buông bỏ để lớn lên (Molly Graham).
Mình hy vọng những bài viết này không chỉ là kiến thức suông, mà là những viên gạch Lego nhỏ để bạn bắt đầu xây dựng công trình của riêng mình.
Dù bạn là ai: một nhân viên văn phòng, một freelancer, hay một ông giáo già tập tành khởi nghiệp như mình.
Bạn cũng làm được.
Cảm ơn bạn đã đọc đến dòng này.
Giờ thì, mình phải đi tìm đống Lego mới đây.
Tạm biệt và hẹn gặp lại ở series tiếp theo! (Có thể là “Thầy Xuyen học code Python” chẳng hạn? Ai biết được!)
(P/S: Nếu thấy series này hay, hãy share cho bạn bè nhé. Và nhớ ghé Eakar Coffee ủng hộ thầy giáo già khởi nghiệp!)
