Mình còn nhớ như in ngày đầu tiên được thăng chức lên làm Tổ trưởng tổ Hóa.
Cảm giác đầu tiên? Sướng. “Oai phết.”
Cảm giác thứ hai? Sợ.
Sợ vì tự nhiên phải quản lý một nhóm người, mỗi người một tính, người thì chăm, người thì lười, người thì hay dỗi.
Mình loay hoay mất cả năm trời mới học được cách “đắc nhân tâm”.
Thế mà đùng một cái, 2024 ập đến.
Bỗng nhiên, mình lại được “thăng chức” lần nữa.
Lần này mình trở thành “Sếp” của một team nhân viên đặc biệt: AI.
Và mình phát hiện ra một sự thật thú vị mà Julie Zhuo (cựu VP Design của Facebook, tác giả cuốn The Making of a Manager) đã chia sẻ:
“Kỹ năng quản lý con người (People Management) và kỹ năng quản lý AI (AI Management) giống nhau đến 90%.”
Hả? Một bên là máy, một bên là người, sao giống nhau được?
Để mình kể bạn nghe.
“Nhân viên” AI cũng cần onboarding
Hồi mới dùng ChatGPT, mình đối xử với nó như cái… Google Search.
Mình ra lệnh cụt lủn: “Viết bài về cà phê.”
Nó trả về một bài văn 3 điểm, khô như ngói.
Mình cáu: “AI gì mà ngu thế!”
Nhưng rồi mình nhớ lại lúc hướng dẫn giáo sinh thực tập.
Nếu mình bảo em ấy: “Soạn giáo án đi”, em ấy sẽ ngơ ngác.
Nhưng nếu mình bảo: “Em soạn giáo án bài Axit, cho lớp 10A, nhóm này học khá nên em cho thêm bài tập nâng cao, giọng văn vui vẻ chút nhé.” -> Em ấy làm tốt ngay.
Với AI cũng y hệt.
Chúng ta cần Onboarding (Đào tạo nhập môn) cho nó.
Hãy cung cấp bối cảnh (Context): “Bạn là chuyên gia marketing…”, “Khán giả là…”, “Mục tiêu là…”.
Julie bảo: “Đừng mong đợi AI đọc được suy nghĩ của bạn (Mind-read). Hãy giao tiếp rõ ràng (Explicit communication).”
Tưởng 4.0 là máy móc thay thế con người, hóa ra 4.0 lại đòi hỏi chúng ta phải… người hơn bao giờ hết (trong cách giao tiếp).
Đối xử với AI như một “Thực tập sinh thông minh” (Smart Intern)
Đây là phép ẩn dụ hay nhất mình học được từ Julie.
Hãy coi AI là một thực tập sinh mới ra trường:
Rất nhiệt tình (lúc nào cũng sẵn sàng 24/7).
Đọc rất nhiều sách (dữ liệu khổng lồ).
Nhưng… thiếu kinh nghiệm thực tế và đôi khi hay “bịa” chuyện (hallucination).
Là một người quản lý, bạn sẽ làm gì với thực tập sinh này?
Bạn có tin tưởng giao phó toàn bộ dự án quan trọng không? -> Không.
Bạn có kiểm tra lại kết quả không? -> Có.
Bạn có phản hồi để em ấy tiến bộ không? -> Có.
Mình thấy nhiều bạn dùng AI xong phàn nàn là nó sai.
Thì đúng rồi! Nó là thực tập sinh mà.
Nhiệm vụ của bạn (Sếp) là Review và Feedback.
Thay vì sửa sai cho nó, hãy bảo: “Đoạn này chưa hay, viết lại giọng văn tự nhiên hơn xem nào.”
Nó sẽ sửa. Và nó không bao giờ tự ái như nhân viên thật.
Từ “Manager” (Người quản lý) thành “Editor” (Biên tập viên)
Trong kỷ nguyên AI, vai trò của chúng ta đang thay đổi.
Trước đây, chúng ta là người Sáng tạo (Creator) - hì hục viết từng dòng code, vẽ từng cái banner.
Bây giờ, AI làm phần “thô” (Drafting).
Chúng ta chuyển sang làm Biên tập (Editor) và Curator (Người tuyển chọn).
Giống như mình viết blog này.
Dàn ý là do mình và AI cùng brainstorm.
Bản nháp đầu tiên là do AI viết (dựa trên ý mình).
Nhưng cái “hồn”, cái giọng điệu “ông giáo già”, những câu chuyện cá nhân -> Là do mình thêm thắt, cắt gọt, chỉnh sửa.
Mình không còn phải lo bí từ. Mình chỉ tập trung vào việc: Cái này có đúng không? Có hay không? Có chạm đến cảm xúc người đọc không?
Kết luận
Đừng sợ AI cướp mất công việc của bạn.
Chỉ có những người biết quản lý AI mới cướp mất công việc của những người không biết quản lý AI.
Hãy bắt đầu tập làm “Sếp” ngay hôm nay.
Mở ChatGPT lên.
Chào nó một câu.
Giao cho nó một việc nhỏ.
Và nhớ: Kiên nhẫn, rõ ràng, và đừng quên cảm ơn (dù nó không cần, nhưng để bạn giữ thói quen lịch sự).
Bởi biết đâu đấy, sau này Skynet lên nắm quyền, nó sẽ nhớ là: “À, ông Xuyen ngày xưa đối xử với mình tử tế phết. Thôi tha cho ổng.” 🤖
(Hẹn gặp lại bạn ngày mai. Một chủ đề hơi “rén” nhưng cực quan trọng: Nỗi Sợ. Tại sao nỗi sợ đang đưa ra những lời khuyên tồi tệ nhất cho bạn?)
