Làm một giáo viên với 25 năm “ăn ngủ” bục giảng, mình từng có cái tôi to như quả núi khi soạn giáo án. Đã không làm thì thôi, đã làm là phải hoành tráng, hoàn hảo tới từng dấu chấm phẩy.
Có lần, mình mất đứt 3 ngày ròng rã, ôm khư khư con laptop quên cả ăn, chỉ để nhào nặn một bài giảng thực hành “hoàn mỹ”. Từ ảnh minh họa phân tử 3D bốc khói ảo diệu, cho đến câu dẫn dắt đầy triết lý nhân sinh.
Sáng hôm sau, mình đứng lên bục với tâm thế một vị anh hùng chuẩn bị thu phục lòng dân. Kết quả? Sau 15 phút, cả lớp ngáp ngắn ngáp dài. Vài đứa nhăn mặt hì hục dò tới dò lui trong sách xem thầy đang “lơ lửng” ở đoạn nào để bám càng.
Ba ngày công sức, trôi tuột hoàn toàn trong 45 phút thất bại ê chề. Một gáo nước lạnh buốt tim từ đám trẻ bừng tỉnh cơn ảo tưởng của mình.
Tưởng giáo án phải hoàn hảo — Hóa ra lại là rào cản
Mình từng nghe Jake Knapp, cựu chuyên gia thiết kế tại Google Ventures, cha đẻ của phương pháp Sprint nức tiếng một thời chia sẻ những khó khăn tương tự khi thiết kế sản phẩm của Google.
Các team kỹ thuật hay marketing thường vướng vào căn bệnh “lý thuyết hóa”. Họ chắp bút cho một chiến lược ra mắt rầm rộ 3 tháng, code lên code xuống ra phiên bản bóng bẩy nhất, để khi ném ra market thì user bảo: “Ủa, nút này ấn làm sao?”.
Knapp bảo rằng: Việc lập kế hoạch quá dài là thứ đốt tài nguyên kinh dị nhất. Thay vào đó, hãy tìm cách cho ra đời một bản “Prototype” (Nguyên mẫu) cực nham nhở nhưng dùng được, trong vỏn vẹn 5 ngày. Mang nguyên mẫu xấu xí đó ra test trực tiếp với người dùng và hứng gạch đá mà sửa lại cực nhanh.
Bài giảng giáo án — nghĩ cho kĩ — hoàn toàn cũng là một sản phẩm, và học trò chính là những user khắt khe nhất thế giới.
Tại sao mình tốn ba ngày tạo vỏ bọc 3D hào nhoáng (nhưng sai đối tượng trải nghiệm) thay vì cầm cây phấn lên bảng vẽ một phác thảo cơ bản (prototype) từ buổi học bổ trợ trước, hỏi học sinh vài chỗ thấu hiểu, rồi chỉnh sửa theo đó?
Làm trước, hoàn thiện sau
Để dẹp bỏ căn bệnh hoàn hảo hóa ám ảnh này, quay ngược lại hệ sinh thái FIDS cực kì hiệu quả. Sau bước mường tượng vấn đề (Feel & Imagine), bạn phải sẵn sàng lao ngay vào chữ DO — Hành Động.
Làm ngay lập tức. Đừng chờ đợi việc có slide template đẹp nhất. Khung nội dung cốt lõi của bài được ném ra thử nghiệm nháp ngay trong hôm nay vào một lớp dễ tính hoặc tự vấn bản thân.
Cho phép nó lỗi. Bài giảng Version 1 bao giờ cũng vô cùng tệ lậu — thiếu tính liên kết, lỗi thời gian. Nhưng nó phải lộ ra lỗi nhanh nhất có thể.
Thu thập thực tế. Quan sát đôi mắt ngờ vực hoặc ngáp vặt của tụi nhỏ để điều chỉnh tốc độ, bớt đi ví rườm rà. Lấy sự thất bại bù đắp vào phiên bản sau.
Khác biệt giữa mình thời cắm cúi 3 ngày soạn bài vô bổ với bây giờ rất mãnh liệt. Chấp nhận ném bản nháp cho thực tiễn “ăn đập tơi bời”, để mình nhanh chóng gọt dũa bài giảng lên Version 3 tuyệt vời. Mình biết học sinh đang gặp vướng mắc thật ở điểm chạm nào. Sẽ chẳng có bản update thần thánh Version 3 nào nếu bạn không bao giờ dám bắt đầu từ Version 1 đầy tì vết.
Bạn chỉ cần bài đủ tốt để bắt đầu
Chúng ta cần gỡ bỏ gánh nặng của sự hoàn hảo đằng sau lớp áo người thầy. Ai cũng sợ học sinh thắc mắc: “Thầy ơi chỗ này thầy soạn thiếu kìa!”. Cứ thong dong cười nhẹ thôi, đó chính là cơ hội gọt giũa!
Rút cuộc, hành nghề giáo án hay bán hàng, cũng chung quy một chữ: thử nghiệm liên tục bằng tốc độ nhanh nhất. Sự cọ xát với thực tiễn người dùng mới đáng giá ngàn vàng, chứ không phải sự chau chuốt của cái tôi chủ nghĩa trên đống giấy trắng. Bạn không cần bài giảng 10 điểm tuyệt đối. Bạn cần một bài giảng “đủ xài để kiểm chứng” và lòng dũng cảm khi tiếp nhận nhận lỗi sai.
💡 Lấy cảm hứng từ: Jake Knapp — Sprint / Make Time, Lenny’s Podcast
Giống như cách mình viết lên những dòng này trên chiếc blog mới toanh của chính mình vậy. Nó vốn dĩ cũng là bản prototype đầy rẫy khuyết điểm và giao diện siêu xấu. Nhưng mình thích thế, mình làm trước, học hỏi và hoàn thiện sau. Trong khóa học AI của mình cũng vậy, các prompt của bạn bắt đầu đều chẳng hề đúng cú pháp — và thế là quá đủ để bắt đầu. Vấp ngã rồi, bạn đứng lên từ đâu?
