Cách đây vài năm, khi mới nảy ra ý tưởng làm một cái app quản lý cho Eakar Coffee, phản xạ đầu tiên của mình là: “Chết rồi, mình cần một team.”
Mình nhẩm tính trong đầu:
Cần một ông Dev “xịn sò” để code (lương chắc ngàn đô).
Cần một bà Designer có gu để vẽ UI/UX (chứ gu mình toàn màu tím mộng mơ, khách chạy mất dép).
Cần một em Marketing để chạy quảng cáo Facebook, TikTok.
Rồi còn kế toán, CSKH…
Sơ sơ cũng phải nuôi 4-5 miệng ăn. Nghĩ đến đoạn trả lương, đóng bảo hiểm, rồi quản lý nhân sự thôi là mình… toát mồ hôi hột. Thế là mình tặc lưỡi: “Thôi, sổ sách giấy bút cho lành. Đợi khi nào giàu rồi tính.”
Hồi đó, mình cứ đinh ninh: Muốn làm lớn thì phải có team lớn.
Hóa ra, mình sai bét.
Sai từ cái tư duy đến cái hành động.
Chuyện chàng Ivan và cái gara “tí hon”
Tuần trước, tranh thủ lúc chấm bài kiểm tra Hóa cho học sinh, mình nghe lại tập podcast của Lenny Rachitsky phỏng vấn Ivan Zhao - Founder của Notion.
Bạn biết Notion chứ? Cái app “thần thánh” mà dân tình dùng để ghi chép cả cuộc đời vào đấy ấy. Từ quản lý dự án, viết blog, đến lên danh sách đi chợ.
Hiện tại, Notion được định giá khoảng 10 tỷ đô.
Bạn đoán xem team của họ có bao nhiêu người trong những năm đầu tiên?
100? 500?
Không. Chỉ vọn vẹn dưới 10 người.
Thực tế, có một giai đoạn Notion suýt “xuống lỗ” vì hết tiền. App thì lỗi, người dùng thì ít. Ivan phải ra một quyết định đau đớn: sa thải gần hết nhân viên (Vâng, từ “ít” xuống còn “rất ít”), chỉ giữ lại vài người cốt cán. Họ chuyển văn phòng từ San Francisco đắt đỏ về Kyoto (Nhật Bản) để tiết kiệm chi phí và… code lại từ đầu.
Họ sống ẩn dật, code ngày code đêm. Không marketing rầm rộ, không tuyển dụng ồ ạt.
Họ chọn cách “Stay small to move fast” (Giữ quy mô nhỏ để đi nhanh).
Ivan bảo: “Mỗi người thêm vào team là một ’node’ giao tiếp mới. Mạng lưới càng phức tạp, thông tin càng nhiễu. Team càng đông, bạn càng dành ít thời gian để làm sản phẩm và càng tốn nhiều thời gian để… họp.”
Nghe đến đây, mình thấy nhột.
Mình - một giáo viên tỉnh lẻ, chưa có cái app nào ra hồn - mà lúc nào cũng mơ mộng về một bộ máy cồng kềnh. Trong khi người ta xây dựng đế chế tỷ đô với một vài cái laptop và wifi quán cà phê.
Team “AI Avengers” của mình
Sau khi được Ivan “khai sáng”, mình nhìn lại nguồn lực hiện tại.
Mình không có tiền thuê Dev ngàn đô. Mình cũng chẳng có khiếu thẩm mỹ của Designer.
Nhưng mình có một thứ mà Ivan thời 2015 không có: AI.
Sáng thứ Hai vừa rồi, mình thử tổ chức một buổi “họp giao ban”.
Thành phần tham dự gồm:
Mình (Xuyen): CEO, Founder, kiêm tạp vụ, kiêm người pha cà phê (cho chính mình).
Gemini 1.5 Pro: Cố vấn chiến lược, chuyên gia viết content. (Ông này thỉnh thoảng hay “ảo giác”, nói như đúng rồi, cần phải fact-check kỹ).
ChatGPT-4: Coder chính (Lead Developer). Code Python ầm ầm, fix bug lòi mắt. Ông này rất ngoan, bảo gì làm nấy, không bao giờ than vãn “OT không lương”.
Claude 3.5 Sonnet: Designer, chuyên gia UI/UX. Ông này có gu thẩm mỹ tốt nhất đám, viết code frontend cũng mượt, ít khi vẽ ra mấy thứ dị hợm.
Không khí buổi họp rất nghiêm túc (dù chỉ diễn ra trên màn hình máy tính).
Không ai đi muộn vì tắc đường.
Không ai xin nghỉ phép vì “nhà có việc” hay “con ốm”.
Quỹ lương hàng tháng: $60 (tiền subcription các gói AI). Rẻ hơn cả tiền điện quán net.
Và kết quả?
Team “AI Avengers” này đã giúp mình - một tay ngang công nghệ chính hiệu - build xong cái website blog cá nhân, setup hệ thống automation để bài viết tự động đẩy từ Notion lên web (chính là bài bạn đang đọc đây!), và lên kế hoạch marketing cho khóa học sắp tới.
Nếu là 5 năm trước, mình sẽ phải mất 6 tháng và vài trăm triệu để thuê agency làm những việc này.
Bây giờ? 2 tuần và vài ly cà phê.
Bài học xương máu: Đừng “nướng” tiền vào nhân sự khi chưa cần thiết
Ivan Zhao coi việc xây dựng phần mềm giống như làm bánh (baking) hơn là nấu ăn (cooking).
Nấu ăn: Bạn có thể nêm nếm, thêm bớt gia vị tùy hứng. Sai chút vẫn ăn được.
Làm bánh: Cần công thức chính xác, tỉ lệ bột đường chuẩn chỉ, nhiệt độ lò đúng. Sai một ly đi một dặm.
Nhưng điều quan trọng là: Bạn không cần một nhà bếp 5 sao ồn ào với 20 phụ bếp để làm ra một chiếc bánh ngon. Bạn cần công thức đúng và sự tập trung.
Nhiều bạn startup (trong đó có mình ngày xưa) hay mắc bệnh hình thức.
Mở công ty là phải thuê văn phòng đẹp, tuyển HR, tuyển kế toán, in danh thiếp xịn… trong khi sản phẩm thì chưa đâu vào đâu.
Đó là cách nhanh nhất để đốt tiền và giết chết sự sáng tạo. Khi bộ máy cồng kềnh, bạn sẽ sợ rủi ro. Bạn sẽ ngại thay đổi.
Thời đại này, AI chính là đòn bẩy giúp bạn duy trì sự tinh gọn đó.
Nó cho phép một người làm việc của mười người.
Nó cho phép bạn thử sai (trial and error) với chi phí gần như bằng 0.
Bạn cũng làm được (Dễ hơn bạn nghĩ)
Mình biết, nhiều bạn vẫn còn sợ.
“Mình không biết code, sao làm app?” -> ChatGPT code hộ bạn.
“Mình văn dốt võ dát, sao viết blog?” -> Gemini lên dàn ý, Claude sửa văn phong.
“Mình không có óc thẩm mỹ?” -> Midjourney vẽ hình minh họa (như cái thumbnail bài này nè).
Rào cản lớn nhất bây giờ không phải là công nghệ, vốn, hay nhân sự.
Rào cản lớn nhất chính là nỗi sợ của bạn.
Sợ mình không đủ giỏi. Sợ không ai xem. Sợ thất bại.
Nhưng nhìn Ivan đi. Từ cái gara ở Kyoto đến công ty 10 tỷ đô.
Nhìn mình đi. Từ ông thầy giáo gõ đầu trẻ đến blogger công nghệ (dù code vẫn phải copy-paste).
Nếu mình làm được, thì cớ gì bạn không?
Hãy bắt đầu dự án mơ ước của bạn ngay hôm nay. Đừng tuyển người vội. Hãy tuyển AI.
Hãy biến AI thành co-founder, thành nhân viên mẫn cán nhất của bạn.
Và nhớ trả “lương” cho nó (đóng tiền mạng đầy đủ nhé).
(Hẹn gặp lại bạn ở bài viết ngày mai. Ngày mai mình sẽ kể chuyện về anh chàng Scott Belsky và “khúc giữa lộn xộn” của hành trình khởi nghiệp)
