Bạn có bao giờ như thế này không?
Ngày 1: Hừng hực khí thế quyết tâm “Lần này mình sẽ học tiếng Anh/tập gym/viết blog thật nghiêm túc!”. Mua sách mới, giày mới, lập plan đẹp long lanh trên Notion. Cảm giác như mình sắp thành Elon Musk đến nơi.
Ngày 30: Sách vứt xó, giày đóng bụi, Notion thì… quên mật khẩu đăng nhập.
Cảm giác lúc này: “Sao mà nó khó thế này? Chắc mình không hợp”.
Mình gặp cảnh này như cơm bữa.
Nhất là hồi mới tập tành làm cái blog này.
Tuần đầu tiên: Setup giao diện, chọn font chữ, chỉnh màu logo. Vui như đi hội.
Tuần thứ hai: Bắt đầu phải viết bài. Ý tưởng cạn kiệt. View lẹt đẹt (toàn người nhà vào xem). Lỗi code tùm lum.
Lúc đó, mình chỉ muốn: “Thôi dẹp, quay về dạy học cho lành”.
Hóa ra, cái giai đoạn “muốn dẹp tiệm” đó không phải là do mình yếu kém.
Nó là một phần tất yếu của cuộc chơi mà Scott Belsky (CPO của Adobe) gọi là: “The Messy Middle” (Khúc Giữa Lộn Xộn).
Chúng ta thường bị lừa bởi “Đầu” và “Cuối”
Trong tập podcast với Lenny, Scott Belsky bảo rằng truyền thông hay lừa chúng ta.
Họ chỉ ca ngợi Sự Khởi Đầu (Launch party, cắt băng khánh thành) và Sự Kết Thúc (IPO, bán công ty, thành công rực rỡ).
Không ai nói về Khúc Giữa.
Mà khổ nỗi, khúc giữa mới là nơi cuộc sống thực sự diễn ra. Nó chiếm 99% hành trình.
Khúc giữa là gì?
Là khi sự hào hứng ban đầu đã tắt ngấm.
Là khi khó khăn ập đến dồn dập mà chưa thấy ánh sáng cuối đường hầm.
Là khi bạn làm việc quần quật mà không ai ghi nhận.
Scott ví von: “Hành trình không phải là một đường thẳng đi lên. Nó là một biểu đồ hình sin của những thăng trầm. Và phần lớn thời gian, chúng ta đang ở dưới đáy của con sóng.”
“Tưởng hết hơi, hóa ra là đang lấy đà”
Mình từng nghĩ những lúc bế tắc là dấu hiệu báo hiệu mình nên dừng lại.
Nhưng Scott lại có một góc nhìn khác thú vị hơn:
“Sự tháo vát (Resourcefulness) sinh ra từ sự thiếu thốn (Lack of Resources).”
Ổng bảo: “Nguồn lực (tiền bạc, nhân sự) giống như Carbs (tinh bột). Ăn nhiều thì béo, ì ạch. Còn sự tháo vát giống như Cơ bắp (Muscle). Phải tập luyện trong khó khăn mới có được.”
Nghe thấm thật.
Hồi Eakar Coffee mới mở, mình không có tiền thuê thiết kế menu xịn.
Bí quá, mình lên Canva tự mò.
Làm xấu thì sửa. Sửa mãi cũng thành… bớt xấu.
Nhưng nhờ thế, mình học được tư duy về bố cục, màu sắc. Sau này làm slide bài giảng cho học sinh, tụi nhỏ khen: “Thầy làm slide ’nghệ’ thế!”.
Nếu ngày đó có tiền thuê ngay Designer, chắc giờ mình vẫn mù tịt về thiết kế.
Những lúc bạn thấy “loạn cào cào”, thấy thiếu thốn đủ đường, chính là lúc “cơ bắp” của bạn đang phát triển.
Đau không? Đau chứ.
Nhưng có “đô” lên không? Chắc chắn có.
Bí kíp vượt qua “Khúc Giữa” của ông thầy giáo già (là mình)
Từ bài học của Scott và trải nghiệm cá nhân “lên bờ xuống ruộng”, mình rút ra 3 mẹo nhỏ để không bỏ cuộc giữa chừng:
1. Đừng tối ưu hóa, hãy “làm” đi
Nhiều khi để trốn tránh việc khó (ví dụ: viết bài), mình hay bày vẽ ra việc “tối ưu”: dọn lại desktop, cài lại Win, tìm tool viết note mới…
Scott gọi đó là “Insecure Work” (Làm việc trong sự bất an).
Đừng lừa dối bản thân. Hãy làm cái việc quan trọng nhất ấy. Viết ra 3 dòng cũng được. Code 5 dòng cũng được. Nhưng phải là Doing, không phải Planning to do.
2. Ăn mừng những thắng lợi tí hon (Small Wins)
Đừng đợi đến khi triệu phú mới ăn mừng.
Hôm nay mình fix được một cái bug nhỏ xíu (mà mình đã mất 3 ngày để tìm ra). Mình tự thưởng cho mình một ly Eakar nâu đá.
Những niềm vui nhỏ đó chính là “xăng” để chạy tiếp qua đoạn đường xóc nảy.
3. Chấp nhận sự hỗn độn
Đừng mong mọi thứ suôn sẻ.
Hãy coi sự hỗn độn là “tính năng” (feature), không phải “lỗi” (bug).
Khi gặp rắc rối, thay vì than: “Sao xui thế”, hãy thử nói: “À, đến đoạn ‘Messy Middle’ rồi đây. Qua đoạn này là lên đỉnh.”
Lời kết
Nếu bạn đang cảm thấy chán nản với dự án của mình, với việc học hành, hay công việc hiện tại.
Chúc mừng bạn. Bạn đang ở Khúc Giữa.
Đó là nơi những người bỏ cuộc sẽ rẽ ngang, và những người lì lợm sẽ đi tiếp.
Đừng dừng lại.
Cứ đi tiếp đi, rồi đường sẽ mở.
(Hoặc ít nhất, đi tiếp thì mới có chuyện để sau này kể lại cho con cháu nghe chứ, đúng không?)
(Hẹn gặp lại bạn ở bài ngày mai. Chúng ta sẽ bàn về một Framework ra quyết định cực hay để bạn đỡ phải đau đầu mỗi khi chọn “Ăn gì trưa nay” - Just kidding, framework này xịn hơn thế nhiều!)
